Bekende voorbeelden
Als je kijkt naar de huidige longevity-wereld, dan komen drie supplementen steeds weer terug als de “grote sterren” — juist omdat ze mogelijk diep ingrijpen op verouderingsprocessen. Tegelijk behoren ze ook tot de supplementen waarover de discussie het hevigst is.
NMN en NAD+
NMN werd beroemd door het onderzoek rond NAD+ en David Sinclair. Het idee is dat NAD+-niveaus dalen tijdens het ouder worden. NAD+ speelt een belangrijke rol bij energieproductie, DNA-herstel en sirtuïnes.
Waarom populair?
– gekoppeld aan energieproductie in cellen;
– verband met mitochondriën;
– mogelijk effect op herstelmechanismen;
– sterk verbonden aan het idee van “cellulaire verjonging”.
Waarom discussie?
– Veel bewijs komt nog uit dieronderzoek.
– Het is onduidelijk hoeveel NMN werkelijk in menselijke cellen terechtkomt.
– Lange termijn veiligheid is nog onvoldoende bekend.
– Er is discussie of effecten bij muizen wel vertaalbaar zijn naar mensen.
Resveratrol
Resveratrol werd wereldberoemd doordat het gekoppeld werd aan sirtuïnes: eiwitten die actief zouden worden bij vasten en stress.
Waarom populair?
– verbonden aan “de Franse paradox” (zie hieronder)
– relatie met sirtuïnes;
– idee dat het effecten van calorierestrictie nabootst;
– vaak gecombineerd met NMN.
Waarom discussie?
– De opname in het lichaam is slecht.
– Resultaten van studies spreken elkaar regelmatig tegen.
– Sommige onderzoekers vinden de effecten sterk overdreven.
– Er is nog geen overtuigend bewijs dat het mensen langer laat leven.
De “Franse Paradox”
De “Franse paradox” is een beroemde observatie uit de voedings- en gezondheidswereld. Onderzoekers merkten op dat veel Fransen:
– relatief vet eten (kaas, boter, room, vlees) en
– regelmatig wijn drinken,
maar dat deze groep toch opvallend weinig hart- en vaatziekten hadden vergeleken met sommige andere westerse landen.
Dat leek vreemd, want volgens de klassieke voedingsleer zou een vetrijke voeding juist méér hartproblemen moeten veroorzaken. Daarom sprak men van een “paradox”.
Later ontstond het idee dat vooral rode wijn misschien een beschermend effect had. Daarbij kwam veel aandacht voor de stof resveratrol, een natuurlijke stof uit de schil van blauwe druiven.
Populairiteit in de wereld van longevity
In de longevity-wereld werd resveratrol vervolgens enorm populair omdat:
– het gekoppeld werd aan sirtuïnes;
– het mogelijk effecten van vasten of calorierestrictie zou nabootsen;
onderzoekers dachten dat het verouderingsprocessen kon beïnvloeden.
Tegenwoordig kijken wetenschappers genuanceerder naar de Franse paradox. Mogelijke verklaringen zijn:
– kleinere porties;
– meer bewegen;
– andere eetgewoonten;
– langere maaltijden en minder ultra-bewerkt voedsel;
– verschillen in registratie van hartziekten;
én
– mogelijk een klein effect van wijnstoffen zoals resveratrol.
Meer over sirtuïnes
We zijn al een paar keer het begrip “sirtuïnes” tegengekomen. Sirtuïnes zijn speciale eiwitten in onze cellen die betrokken zijn bij:
– herstel van beschadigd DNA;
– energiehuishouding;
– bescherming tegen stress;
– ontstekingsreacties;
– verouderingsprocessen.
Je kunt ze zien als een soort “onderhouds- en herstelteam” van de cel. Er bestaan verschillende soorten sirtuïnes (SIRT1 t/m SIRT7). Sommige werken vooral in de celkern, andere in de mitochondriën (de energiecentrales van de cel).
Waarom zijn ze zo belangrijk in longevity?
De enorme belangstelling voor deze eiwitten ontstond toen onderzoekers ontdekten dat sirtuïnes actiever worden bij:
– calorierestrictie;
– vasten;
– intensief sporten;
– tijdelijke stress voor het lichaam.
Dat was opvallend, omdat juist deze omstandigheden vaak gekoppeld worden aan:
– langer leven bij proefdieren;
– betere celbescherming;
– tragere veroudering.
Het idee ontstond daarom dat sirtuïnes mogelijk een belangrijke rol spelen bij gezond ouder worden.
Leonard Pershing Guarente (geboren1952) is een bekende Amerikaans onderzoeker die veel onderzoek aan sirtuïden hebben gedaan.
Laten we nog een keer de stoute schoenen aantrekken en we duiken een beetje in de biochemie. Hieronder zie je een voorstelling van een van zo’n sirtuïnes. De structuren verwijzen naar chemische bindingen.
In het plaatje zie je hoe een sirtuïne werkt.
Sirtuïnes zijn speciale eiwitten die helpen bij herstel en bescherming van de cel. Klik op de cijfers 1 t/m 4.
Dit gedeelte is uiteraard optioneel.
1. Wat is de rol van NAD+
NAD+ bindt zich aan de sirtuïne en helpt het enzym (het eiwit) actief te worden. Zonder voldoende NAD+ kunnen sirtuïnes hun werk minder goed doen.
2: Acetyl-Lysine
Vervolgens bindt een eiwit met een zogenaamde acetylgroep zich aan de sirtuïne. In het plaatje heet dat “Acetyl-Lysine (substraat)”. Het woord substraat betekent eenvoudig gezegd: de stof waarop het enzym werkt.
3: Acetyl-groep verwijderd
Omdat de lengte van telomeren sterk verschilt tussen personen en ook beïnvloed wordt door factoren zoals stress, roken en leefstijl.
4: Kort samengevat
Hij keek naar DNA-methylatie: kleine chemische veranderingen op het DNA die voorspelbaar veranderen met de leeftijd.
We sluiten af met een video die niet vol staat met chemische formules en daardoor nog goed te volgen is. We zien hier de koppeling van NADplus met sirtuïden. De video laat ook duidelijk zien dat lang niet alles echt duidelijk is.
Klik hier om te zien hoe je Nederlandse ondertitels instelt. (Klik op de afbeeldingen om ze te vergroten)
- Klik op de CC knop
2. Klik op het tandwieltje
3. Klik op Subtitles
4. Klik op Auto translate
5. Klik op Dutch
6. Klaar
Spermidine
Spermidine kreeg aandacht doordat het gekoppeld werd aan autofagie: het natuurlijke opruimproces van beschadigde onderdelen in cellen.
Waarom populair?
– autofagie is een centraal longevity-thema;
– gekoppeld aan celonderhoud;
– interessant voor hersenen en hart;
– wordt vaak gepresenteerd als “natuurlijke verjonging”.
Waarom discussie?
– Ook hier komt veel bewijs uit dieronderzoek.
– Menselijke studies zijn nog beperkt.
– Onzekerheid over optimale dosering.
– Nog onduidelijk hoe groot het effect werkelijk is.
Overeenkomsten
Wat deze drie supplementen gemeen hebben:
– ze richten zich niet op een klassiek tekort;
– ze proberen fundamentele verouderingsprocessen te beïnvloeden;
– ze zijn populair geworden via longevity-podcasts, biohackers en sociale media;
– de wetenschappelijke belangstelling is groot, maar het definitieve bewijs ontbreekt nog.
Dat maakt ze tegelijk fascinerend én soms ook controversieel.
Conclusies
Supplementen zoals NMN, resveratrol en spermidine zijn vooral bekend geworden door de groeiende belangstelling voor longevity. Begrippen zoals NAD+, sirtuïnes en autofagie spelen daarbij een centrale rol.
De onderzoeksresultaten zijn interessant, maar er bestaat nog veel discussie. Veel studies zijn uitgevoerd bij dieren en langetermijneffecten bij mensen zijn vaak nog onvoldoende bekend.
Rond deze stoffen is inmiddels een enorme industrie ontstaan met supplementen, tests en complete longevity-programma’s. Tegelijk is het wetenschappelijk onderzoek naar veroudering de afgelopen jaren sterk versneld door nieuwe technieken rond DNA, epigenetica en biologische klokken.
De belangrijkste conclusie is daarom: longevity-supplementen zijn wetenschappelijk interessant, maar veel claims zijn nog niet definitief bewezen.
