De werking van de biologische klok
Een optioneel gedeelte
Dit gedeelte is bestemd voor diegenen die meer wil weten over de metingen die worden uitgevoerd. Het staat los van wat we met de klok kunnen doen en omdat dit deel duidelijk meer theoretisch is, bieden we het alleen als optioneel aan
We zijn de term DNA-methylatie verschillende keren tegengekomen.
Tijd om meer aandacht aan dit begrip te schenken.
CpG-site
Ter herinnering: DNA bestaat uit een hele lange keten die wordt opgebouwd uit chemische bindingen die met de letters A, C, T en G worden aangegeven. Een CpG-site is een heel klein stukje DNA waar de twee bouwstenen C en G direct naast elkaar liggen: een C geeft de chemische binding voor Cytosine aan en een G die van Guanine. De C en G worden met een zogenaamde fosfaatverbinding met elkaar verbonden. De letter p bij CpG geeft die fosfaat (P) verbinding aan.
De naam “CpG” betekent dus eigenlijk:
Cytosine — fosfaat — Guanine
De illustratie toont hoe aan dat stukje een methylgroep (CH3) zich kan hechten. Is dat het geval dan spreken we van methylatie.
Hieronder zien we “De klok van Horvath” waarbij een groot aantal van de CpS sites zijn aangegeven.
De klok van Horvath: de betekenis van de aanduidingen
Hier is de betekenis van die aanduidingen:
1. De “CpG Sites” (De codes zoals CpG Site #353)
Dit zijn de belangrijkste aanduidingen op de klok. We herhalen nogmaals waar het om gaat.
• Wat het is: In de biologie staat “CpG” voor een specifieke plek in het DNA waar een Cytosine (C) direct naast een Guanine (G) zit.
• De betekenis: Steve Horvath ontdekte dat op exact deze plekken de “vlaggetjes” (methylgroepen) veranderen naarmate we ouder worden. De klok van Horvath kijkt naar 353 van dit soort specifieke locaties. De nummers in de afbeelding (zoals #353, #13, #17) symboliseren deze unieke coördinaten op je genetische kaart.
2. De Chemische Vlaggetjes (CH₃)
Je ziet kleine bolletjes met de tekst CH₃ bij de helix staan.
• Wat het is: Dit is de chemische formule voor een methylgroep.
• De werking: Dit zijn de “vlaggetjes” waar we het eerder over hadden. Wanneer de dirigent zo’n vlaggetje op een CpG-site plaatst, wordt dat stukje DNA vaak “uitgeschakeld” (het luikje gaat dicht). De klok die in het plaatje wordt weergegeven meet niet het DNA zelf, maar de verdeling van deze CH₃-vlaggetjes over die 353 locaties. Overigens zijn er verschillende methoden die niet allemaal naar dezelfde vlaggetjes kijken.
3. De Kleuren en Streepjes in de Helix
De verticale streepjes (de treden van de DNA-ladder) hebben verschillende kleuren.
• Methyleringsprofiel: De kleur staat symbool voor de intensiteit van de markering. Op sommige plekken neemt de methylering toe als we ouder worden, op andere plekken neemt het juist af. De klok gebruikt een wiskundig algoritme (=formule) om al die kleuren/vlaggetjes op te tellen en om te rekenen naar een getal: jouw biologische leeftijd.
4. De Slotjes (Gene accessibility)
Aan de rechterkant zie je icoontjes van slotjes.
• Dit geeft aan of een gen “toegankelijk” is of niet. Als de Klok van Horvath veel markers ziet op plekken die belangrijk zijn voor je gezondheid, zitten die genen figuurlijk “op slot”. Dit is de reden waarom de klok gevaar kan aangeven: vitale processen worden dan minder goed aangestuurd.
Samengevat
De teksten langs de cirkel zijn de meetpunten. De klok scant die specifieke CpG-locaties, kijkt hoeveel CH₃-vlaggetjes er staan, en bepaalt zo of jouw “CD” veel krassen heeft (hoge biologische leeftijd) of nog soepel draait (lage biologische leeftijd).
Waarom CpG-sites zo geschikt zijn
CpG-sites zijn interessant omdat ze:
– meetbaar zijn,
– langzaam veranderen,
– gevoelig zijn voor leefstijl,
– reageren op stress, voeding, slaap en roken,
én samenhangen met ziekte en veroudering.
Daardoor vormen ze een soort biologisch geheugen van wat het lichaam heeft meegemaakt.
Je zou kunnen zeggen:
> Je DNA is het boek.
> CpG-methylatie zijn de markeringen en notities die in de loop van het leven in dat boek verschijnen.
We sluiten af met een video die op meer details ingaat.
Klik hier om te zien hoe je Nederlandse ondertitels instelt. (Klik op de afbeeldingen om ze te vergroten)
- Klik op de CC knop
2. Klik op het tandwieltje
3. Klik op Subtitles
4. Klik op Auto translate
5. Klik op Dutch
6. Klaar
Samenvatting
EpiAgePub
De Duitse firma EpiAge biedt een test aan die is gebaseerd op een methode (EpiAgePublic) die volledig in het publieke domein openbaar is gemaakt. Dit in tegenstelling tot bijna alle andere commerciële aanbieders die nu juist niet aangegeven hoe hun methode precies werkt. Dat laatste is ook een van de redenen dat meetmethoden onderling moelijk te vergelijken zijn. EpiAge onderscheidt zich door methylatie van maar één gen te bestuderen, namelijk het gen dat wordt aangeduid met de letters ELOVL2.
Traditionele klokken (zoals de eerste Horvath-klok) moeten honderden tot duizenden methylatiepunten op het DNA scannen. EpiAgePublic focust zich op slechts 3 specifiek geselecteerde CpG-locaties binnen één enkel gen: het ELOVL2-gen.
Dit gen staat in de epigenetica bekend als dé absolute ‘gouden marker’ voor veroudering.
EpiAge maakt gebruik van wangslijm waardoor de methode eenvoudig toegankelijk is voor de consument.
Voor geïnteresseerden volgt nu een video waarop dieper op deze methode worden ingegaan.
Beantwoord eerst en klik dan pas op de vraag om te zien wat ons antwoord is
Vraag 1: Wat betekent de naam CpG?
Antwoord: CpG betekent: Cytosine — fosfaat — Guanine. Het gaat om een klein stukje DNA waar C en G direct naast elkaar liggen.
Vraag 2: Wat gebeurt er bij methylatie?
Antwoord: Bij methylatie hecht een methylgroep zich aan een stukje DNA, bijvoorbeeld aan een CpG-site.
Vraag 3: Waarom zijn CpG-sites belangrijk bij epigenetische klokken?
Antwoord: Omdat ze meetbaar zijn, langzaam veranderen en samenhangen met leefstijl, ziekte en veroudering.
Vraag 4: Waarom spreken onderzoekers over een “biologisch geheugen” van het lichaam?
Antwoord: Omdat methylatiepatronen informatie kunnen bevatten over wat het lichaam in de loop van het leven heeft meegemaakt.
Vraag 5: Waarom zijn statistiek en AI belangrijk bij epigenetische klokken?
Antwoord: Omdat onderzoekers enorme hoeveelheden gegevens moeten analyseren om verbanden en patronen rond veroudering te herkennen.